2019 Yılı Göbeklitepe Yılı İlan Edildi… Bu Önemli Tarihi Site Hakkında Bilmeniz Gerekenler

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde bir süre misafir olan Göbeklitepe, geçtiğimiz aylarda kalıcı listeye alındı. Kalıcı listeye alınması ile birlikte, 2019 yılı ”Göbeklitepe Yılı” olarak ilan edildi.  Peki Türkiye ve dünya tarihi için büyük öneme sahip olan bu yerin önemi nedir? Göbeklitepe’de 1995 yılından beri devam eden arkeolojik kazılar dinler tarihi, yerleşik hayat ve insanlık tarihi gibi birçok konu ile ilgili bilgileri kökünden değiştirmiştir. Ve her geçen gün tüm bildiklerimizi sorgulatmaya devam etmektedir. İşte Göbeklitepe hakkında mutlaka bilmeniz gerekenler.

 

Göbeklitepe nedir? Göbeklitepe nerededir?

göbeklitepe

Göbeklitepe Şanlıurfa’nın 20 kilometre uzaklıkta bulunan Örencik Köyü’nde yer almaktadır. Göbeklitepe 300 metre çapında ve 15 metre yüksekliğindedir. Geniş görüş alanına sahip bir konumda yer almaktadır.  Bu alan M.Ö 9.000’lere uzanan bir kalıntılar topluluğudur. Yapı spiral ya da elips biçiminde yerleştirilmiş alçak duvarların ortasında T şeklinde iki dikilitaştan oluşmaktadır. İnşa edildikten bin yıl sonra henüz bilinmeyen bir sebeple üzeri toprakla örtülmüştür.

 

Göbeklitepe hakkında mutlaka bilinmesi gerekenler nelerdir?

İşte Göbeklitepe hakkında mutlaka bilinmesi gerekenler:

 

  • Göbeklitepe 1963 yılında Chicago Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi’nin birlikte yürüttüğü ‘’Güneydoğu Anadolu Tarih Öncesi Araştırmaları Projesi’’ kapsamında tespit edildi. İlk arkeolojik kazı ise 1995 yılında başladı. Çalışmalar Klaus Schmidt tarafından yapıldı. Yıllar içinde yapılan kazı çalışmaları bölgenin anıtsal karakterini ortaya çıkardı.
  • Göbeklitepe yeryüzündeki ilk inancın merkezi olabilmesi açısından oldukça büyük öneme sahiptir. Bölgede 6 tapınak gün yüzüne çıkarılmış, 20 tapınak keşfedilmiştir.
  • Göbeklitepe bu zamana kadar gün yüzüne çıkartılan en eski tapınaktan ve en eski yapıttan 7.500 yıl daha eskidir. Mesela Mısır piramitlerinden 7.500, Stonehenge’den 7.000 yıl daha yaşlı olduğu bilinmektedir.
  • Göbeklitepe insanların ilk defa kalabalıklar halinde bir arada olmasını gerektiren bir oluşumun parçasıdır. Göbeklitepe’nin inşa edildiği dönemde insanlar bitki toplamış ve hayvan avlamıştır. Bu yüzden de tek başlarına veya küçük gruplar halinde yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Göbeklitepe’ye getirilen sütunlar ise hiçbir alet kullanılmadan kalabalık insan toplulukları ile 2 kilometre boyunca taşınmıştır.
  • Araştırmalar, günümüzde yüzlerce farklı genetik varyasyonu bulunan buğdayın atasının Göbeklitepe’nin eteklerinde yetişmiş olabileceğini göstermektedir.
  • Arkeologlar tapınak kalıntılarındaki zeminin sıvıyı geçirmeyecek şekilde inşa edildiğine dikkat çekmektedir. Bu durum törenlerin kan, su, alkol v.b. gibi sıvılarla gerçekleşebileceğini göstermektedir.
  • Kazılarda çıkan bulgular taş devrinde bira yapıldığını ve içildiğini göstermektedir. Kazılarda çıkan ve 160 litre kapasiteye sahip kireç taşına oyulmuş, altı bira varili bunların en büyük kanıtlarındandır. Bu bilgi ise insanoğlunun ekmek için değil, bira uğruna tarıma başlamış olabileceğini göstermektedir.
  • Göbeklitepe; insanın yerleşik hayata geçmeden ve tarıma başlamadan birkaç bin yıl öncesinde hiyerarşiyi, inanış sistemlerini ve sosyal oluşumu bildiğini gösteriyor.
  • İnsan tarım yapmıyorken, hayvanları evcilleştirmemişken ve yazıyı keşfetmemişken; Göbeklitepe’de yer alan dikilitaşlar üzerinde yaptığı oyma, boyama ve kabartmalardaki gösterdiği simgesel anlatım tarzı oldukça dikkat çekiyor. Bu durum ise insanların o dönemde estetik anlayışa ve yüksek bir bilince sahip olduğunu gösteriyor.

 

İlgili Yazılar

Yorum Yap